РТВ Теорија и пракса
Usmjerenost na poruku je pokušaj da se, adekvatno sadržaju, načini odgovarajući izbor riječi, da se te riječi na najbolji način kombinuju u sintagmama, rečenicama i šire. Izbor riječi i njihovih kombinacija zavisiče ne samo od sadržaja koji se kazuje nego i od iskustva i sposobnosti onoga koji poruku upućuje, kao i od važećih jezičkih normi, zatim od karakteristika žanra i umjetničkog pravca (ako je u pitanju umjetničko djelo). Velika bi zabluda bila ako bi se estetsko odnosilo samo na lijepo i ružno, dobro i loše, prijatno i neprijatno. Bolje bi bilo, i tačnije, kad bi se estetska funkcija jezika dovodila u vezu sa funkcijom jezičkog znaka u određenom kontekstu Značajna zapažanja o estetskoj poruci iznio je Umberto Eko (Eco) u knjizi Kultura, informacija, komunikacija: „Poruka sa estetičkom funkcijom ima, pre svega, dvosmislenu strukturu u odnosu na sistem očekivanja koji predstavlja kdd Potpuno dvosmislena poruka je krajnje informativna, jer nas stavlja pred brojne interpretativne izbore, ali se može graničiti i sa semantičkim šumom, odnosno može se svesti na potpunu nesređenosL Produktivna dvosmislenost je ona koja budi našu pažnju i podstiče nas na interpretativni napor, ali nam kasnije dozvoljava da pronađemo pravac dekodiranja, da u toj prividnoj nesređenosti, koja je suprotna normalnom stanju, pronađemo mnogo suštinskiji poredak od onog koji prethodi redundantnim porukama”. Produktivna dvosmislenost estetske poruke povezana je sa interpretacijom, sa naporom da se poruka protumači, da se početna zbunjenost, iznenađenost, nespremnost što prije otkione U toj „dijalektici između interpretativne doslednosti i slobode” primalac može poruku da protumači kao i pošiljalac, ali i drukčije, na svoj način, jer mu to kontekst dozvoljava. Nije rijedak slučaj da se poruka proizvoljno ili pogrešno interpredra. S obzirom da nas estetska poruka „stavlja pred brojne inerpretativne izbore” mogli bismo ići još dalje od Umberta Eka i tvrditi da je estetska poruka ne samo dvosmislena nego često i višesmislena, višeznačna, polisemična Time „dijalektika između interpretativne doslednosti i slobode” dobiva svoj puni smisao
179