РТВ Теорија и пракса
linijom uz pomoć modema stiže do drugog računara čiji korisnik ga čita sa monitora i uzvraća svojim tekstom. Korisnici su u interpersonalnom dijalogu. Taj dijalog može biti on line - postoji jedinstvo vremena ali ne i prostora - znači odvija se u isto vreme, među subjektima na različitim mestima (mogu biti čak globalni). Komunicira se pismenim putem i u komunikaciji služi govornim jezikom i grafičkim simbolima razumljivim svim korisnicima ne samo tog BBS. Istovremeno može više osoba da bude u komunikaciji. Takva komunikacija zove se chat.’ Drugi tip komunikacije je off line kada korisnici ostavljaju poruke poznatim ili nepoznatim korisnicima; oni ih ~pregledaju“ i na njih odgovaraju. Nema jedinstva ni vremena ni prostora. Korisnici nisu jednovremeno u komunikaciji (odgovor na poruku je vremenski odložen), ne nalaze se na istom mestu već komuniciraju putem računara, u dijalogu su, služe se govomim jezikom i simbolima razumljivim samo korisnicima BBS. Takav dijalog u BBS-ju naziva se ~poruka“ - message. Za to se koristi specijalni softver koji omogućava naknadno čitanje i pisanje poruka - OLR (offline reader). Osnovno sredstvo komuniciranja u svim masovnim medijima jeste jezik. Osnovne ftmkcije mas-medija su informativna, obrazovna i zabavna. Za ovu priliku posebno nam je važna obrazovna funkcija mas-medija jer ona uključuje i naglašeno negovanje jezičke kulture, naročito u govoru radija i televizije. Mas-medijima se pripisuje izrazit uticaj na jezik svakodnevice i stoga je uvreženo pravilo da oni snose deo odgovornosti za negovanje jezičke kulture: „najlakše (se) inteveniše kroz razne institucionalne oblike društvenog staranja o jeziku - od nastavnih programa u školama, preko udžbenika i drugih priručnika, do lektorskih službi u sredstvima javnog informisanja i izdavačkim preduzećima“ (Bugarski, 1986, 77). Treba imati u vidu da radio u Srbiji svakodnevno sluša (prema BAROMETRU RTS iz 1992) oko šest miliona Ijudi, a TV dnevnik RTS-a u 19.30 časova gleda i sluša tri miliona starijih od 10 godina, ili 64% „procenjene mase“ (JRT Godišnjak ‘92, 1992, 56). Ovi podaci nam predočavaju širinu obuhvata populacije
1 Koliko će korisnika istovremeno komunicirati zavisi od tehničkih performansi svakog pojedinačnog BBS. U Jugoslaviji ima više BBS-ova, Najpoznatiji je SEZAM koji je osnovao časopis „Računari' 1 (15 ulaznih linija); u Novom Sadu radi Rhinoceros (4 ulazne linije).
110