РТВ Теорија и пракса
asimiladje i „izjednačavanja” klasnih razlika i očuvanja postoječeg. 2B Najefikasnije sredstvo koje onemogučava emancipaciju od klasnosti, po mišljenju Teodora Adorna (Theodor W. Adorno), jest perpetuiranje materijalnih i intelektualnih potreba. Stoga če on isticati da u postupcima nametanja potreba sredstva informisanja obezbjeđuju homogenizirane i standardizirane sadržaje koji zadobivaju karakter stereotipa. Ova sredstva (Adorno govori o televiziji ali bi se njegova analiza mogla prenijeti i na druga sredstva informisanja iz čega bi proizlazili gotovo istovjetni zaključci) čine čovjeka onim što on več jest. „Tehnička racionalnost”, tj. „racionalnost same vladavine” dvostruko slijepi čovjeka: ona mistificira njegovu svijest koja je nesposobna da shvati odnose vladavine u proizvodnji i svoje sopstvene likove. Time je učinjena dvostruka eksploatacija čovjeka; proizvodnja kulturne industrije drži pod kontrolom kretanje masa i istovremeno sugeriše svekoliku participaciju u sistemu reprodukcije klasnih odnosa. Time se ne odvija proces podizanja nesvjesnog na.nivo svijesti nego spuštanje svijesti na nivo nesvjesnog gdje sredstva informisanja u potpunosti reduciraju čovjeka na domen nesvjesnog ponašanja. „Kulturna industrija” supsumira individuu pod kapitalov produkcioni odnos; ona je ništa drugo do svijet lažne harmonije. 29 Klaus Krejmejer (Klaus Kreimeier) napominje da tehnička masovna sredstva pojačavaju klasnu vladavinu jer, zapravo, preko masovne proizvodnje i potrošnje robe potpomažu oplođavanje kapitala čime doprinose tendenciji otklanjanja klasnih sukoba. ~Do danas medije masovne komunikacije čine: mediji kontrarevolucije za slabljenje volje masa, za paralisanje svesti masa, mediji za sprečavanje masovnih komunikacija u smislu ofanzivnog odvijanja kakve političke refleksije s ciljem svrgavanja sistema”. 39 U daljnoj analizi razmatranja materijalističke teorije masovnih medija, Krejmejer če se djelimično udaljiti od Markuzeovih stavova (jer če sferu potrošnje eksplicitno dovoditi u odnos sa procesom proizvodnje), ističuči da totalizovana potrošnja i inkarnacija monopolističke robne distribucije koju sredstva informisanja pospješuju i omogućuju, teško otklanja razlike između kiasa i slojeva nastale položajem u proizvodnom procesu, Jedno svestrano istraživanje klasnih borbi u
30 K.Krejmejer, Načelna razmatranja jedne materijalističke teorije masovnih medija; u zborniku: TV kao medij, s. 178,
155